Czy 27 grudnia jest dniem wolnym od pracy?

Nie, 27 grudnia nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy – to zwykły dzień roboczy. Upamiętnia on Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, posiadający rangę święta państwowego, jednak nie przynosi on pracownikom zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Więcej szczegółów na ten temat przeczytasz w dalszej części artykułu.

Czym jest Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego?

Data 27 grudnia nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1918 roku w Poznaniu wybuchło Powstanie Wielkopolskie – jedyny w pełni zwycięski zryw niepodległościowy w historii Polski. Bezpośrednim impulsem do walk był przyjazd Ignacego Jana Paderewskiego i jego przemówienie przed hotelem Bazar. Wcześniej, 26 grudnia, niemiecka parada wojskowa sprowokowała zamieszki, które następnego dnia przerodziły się w otwarty konflikt zbrojny.

Zmagania trwały do 16 lutego 1919 roku i przyniosły sukces, o którym przypomina dziś państwowe święto. W walkach po stronie polskiej zginęło ponad 2000 osób, a historycy szacują straty niemieckie jako znacznie wyższe. W pamięci potomnych szczególnie zapisała się bitwa o lotnisko na Ławicy, gdzie Polacy przejęli sprzęt o wartości przekraczającej 200 milionów ówczesnych marek niemieckich, w tym ponad 300 samolotów. Ostatni powstaniec, porucznik Jan Rzepa, zmarł w 2005 roku w wieku 106 lat.

Status prawny święta 27 grudnia

Święto państwowe kontra dzień wolny od pracy

W polskim prawie istnieje wyraźny rozdział między świętem państwowym a dniem ustawowo wolnym. Ustanowienie Narodowego Dnia Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego w 2021 roku z inicjatywy Prezydenta Andrzeja Dudy nadało tej dacie odpowiednią rangę ceremonialną, lecz nie spowodowało automatycznego zakazu pracy. Aby tak się stało, 27 grudnia musiałby zostać wpisany na listę dni wolnych, regulowaną ustawą z 18 stycznia 1951 roku.

Aktualnie w grudniu obowiązują jedynie dwa ustawowo wolne dni świąteczne: 25 grudnia (pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia) oraz 26 grudnia (drugi dzień świąt). Oznacza to, że za pracę wykonaną 27 grudnia nie przysługuje dodatkowy dzień wolny w innym terminie. Pracownicy świadczący pracę 27 grudnia nie mają prawa do dodatkowego dnia wolnego z tego tytułu.

Droga legislacyjna nowego święta

Proces legislacyjny przebiegł sprawnie i przy poparciu wielu środowisk. Projekt ustawy został skierowany przez prezydenta do Sejmu, a prace wspierały między innymi Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, Muzeum Narodowe w Poznaniu, poznański oddział Instytutu Pamięci Narodowej oraz Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. Sejm przyjął ustawę 1 października 2021 roku, a niedługo później jednogłośnie poparł ją Senat. Uroczyste podpisanie dokumentu przez głowę państwa odbyło się 23 listopada 2021 roku w dawnym Hotelu Bazar, co podkreśliło symboliczną wymowę miejsca.

Wpływ 27 grudnia na wymiar czasu pracy

Jak obliczyć wymiar godzin w grudniu?

Przy planowaniu grafików każdy dzień świąteczny ustawowo wolny od pracy, przypadający w okresie rozliczeniowym, obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Zasada ta nie dotyczy jednak świąt przypadających w niedzielę. Dla grudnia, w którym dni 25 i 26 są wolne, oznacza to redukcję wymiaru o łącznie 16 godzin. Ponieważ 27 grudnia nie jest dniem ustawowo wolnym, nie wpływa on na obniżenie normy czasu pracy i pozostaje zwykłym dniem roboczym.

W praktyce menedżerskiej sprawdza się prosta metoda. Na samym początku okresu rozliczeniowego zaznacza się wszystkie święta wypadające od poniedziałku do soboty, odejmując po 8 godzin za każdy z tych dni. Dopiero po ustaleniu bazowego wymiaru rozkłada się zmiany, co zapobiega błędom w obsadzie na newralgicznych godzinach porannych i popołudniowych.

Kiedy święto wypada w sobotę lub niedzielę?

Osobny mechanizm uruchamia się, gdy święto wypada w sobotę. W takim przypadku za święto przypadające w sobotę pracownicy mogą odebrać dodatkowy dzień wolny, uzgadniany w danym okresie rozliczeniowym. Obowiązkiem pracodawcy jest wyznaczenie konkretnego terminu odbioru. Gdy święto wypada w niedzielę, nie przyznaje się dodatkowego dnia wolnego. Zasady te są niezależne od 27 grudnia, lecz często bywają mylnie interpretowane przez osoby szukające sposobów na przedłużenie wolnego po Bożym Narodzeniu.

Jak uzyskać wolne 27 grudnia?

Urlop wypoczynkowy i na żądanie

Dla wielu pracowników okres między świętami a sylwestrem to czas naturalnego spowolnienia w firmie. Wykorzystanie choćby jednego dnia urlopu bywa kuszące, a uzyskanie zgody przełożonego często nie stanowi problemu. Złożenie wniosku o urlop wypoczynkowy na 27 grudnia pozostaje najprostszym i najczęściej wybieranym rozwiązaniem.

Jeśli bieżące potrzeby firmy nie pozwalają na udzielenie planowanego urlopu, można sięgnąć po urlop na żądanie. Łączny wymiar to 4 dni w roku kalendarzowym, a ich wykorzystanie nie wymaga wcześniejszego uzgadniania terminu. Należy jednak pamiętać, że pulę tę czerpie się z ogólnego limitu urlopu wypoczynkowego i zgłoszenie jej w grudniu jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy wcześniej nie wykorzystano wszystkich przysługujących dni.

Dzień wolny za święto w sobotę

Przepisy Kodeksu Pracy nakazują udzielenie innego dnia wolnego, jeżeli święto ustawowo wolne przypada w sobotę. W wielu zakładach pracy termin odbioru odgórnie wskazuje pracodawca. Jeśli jednak w danym przedsiębiorstwie tak się nie dzieje, pracownik może samodzielnie zaproponować odbiór 27 grudnia. Rozwiązanie to pozwala naturalnie przedłużyć świąteczną przerwę bez konieczności uszczuplania własnych zasobów urlopowych.

Urlop opiekuńczy na dziecko

Rodzice dzieci do 14. roku życia mogą skorzystać z dodatkowego uprawnienia. Przysługuje im wymiar 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym, a termin wykorzystania nie podlega negocjacjom z pracodawcą. Warto podkreślić, że z tego przywileju w danym roku może skorzystać tylko jeden z rodziców. Urlop opiekuńczy to wygodne narzędzie na pokrycie 27 grudnia, szczególnie przy zamkniętych placówkach edukacyjnych w okresie międzysemestralnym.

Jak zaplanować grafik pracy na koniec grudnia?

Grudzień to pod względem planowania czasu pracy miesiąc szczególny. Gdy 25 i 26 grudnia wypadają tuż przed weekendem, wykorzystanie tylko jednego dnia urlopu na 27 grudnia może stworzyć aż pięć dni wolnego z rzędu. Taki ciąg jest atrakcyjny zarówno dla pracowników zmianowych, jak i osób pełniących dyżury, bo minimalizuje liczbę krótkich „okienek” dostępności.

Dla zespołów układających harmonogramy najważniejsze jest wcześniejsze zebranie wniosków urlopowych. Pozwala to rozdzielić dyżury na newralgiczne pasma, zwłaszcza w godzinach od 8 do 12 oraz od 12 do 16. Wcześniej zebrane wnioski urlopowe ułatwiają rozdzielenie newralgicznych okien i zapobiegają lukom w obsadzie kluczowych stanowisk.

W jednym z wdrożeń systemu do zarządzania czasem pracy menedżerowie wpisali z góry 8‑godzinne obniżenia za grudniowe święta, a następnie rozdzielili urlopy 27 grudnia tak, by priorytetowo utrzymać ciągłość pracy w godzinach wzmożonego ruchu klientów. Taki tryb postępowania sprawdza się szczególnie w branżach o zmiennym natężeniu zadań, od logistyki po handel detaliczny.

Funkcjonowanie urzędów i przedsiębiorstw 27 grudnia

Ponieważ 27 grudnia nie jest dniem ustawowo wolnym, urzędy co do zasady pracują według standardowego harmonogramu i obsługa interesantów odbywa się normalnie. Wyjątek stanowią te jednostki, które w swoim wewnętrznym rozkładzie przewidziały inny termin dnia wolnego z grafiku, na przykład wliczając go w coroczne uzgodnienia o czasie pracy. W sektorze prywatnym wiele firm podejmuje decyzje o ograniczeniu działalności, a niekiedy o całkowitym zamknięciu biur, szczególnie gdy po 26 grudnia następuje naturalny spadek liczby zleceń.

Święto państwowe to nie to samo co dzień ustawowo wolny od pracy – lista tych drugich wynika ściśle z ustawy z 1951 roku i nie uwzględnia 27 grudnia.

Praktyczne wskazówki na 2025 rok

W 2025 roku ustawowo przysługuje 14 świątecznych dni wolnych od pracy, wśród których znajdują się między innymi 1 i 3 maja oraz 15 sierpnia. Wcześniejsze przeliczenie 8‑godzinnych obniżeń na każdy miesiąc i zestawienie dni wolnych z kalendarzem roku pozwala uniknąć zaskoczeń przy zatwierdzaniu grafików. 27 grudnia nie znalazł się w tej puli, więc pozostaje normalnym dniem roboczym, chyba że ustawodawca zdecyduje o rozszerzeniu katalogu świąt wolnych.